બીજ સુષુપ્તતાના કારણો શું છે અને તેને કેવી રીતે દૂર કરી શકાય છે?

(N/A) બીજ સુષુપ્તતાના કારણો:
$1$. અલ્પવિકસિત ભ્રૂણ: બીજ વિકિરણ સમયે ભ્રૂણ સંપૂર્ણપણે પરિપક્વ ન હોઈ શકે.
$2$. અભેદ્ય બીજાવરણ: બીજાવરણ પાણી અથવા ઓક્સિજન માટે અભેદ્ય હોઈ શકે છે,જે અંકુરણ માટે જરૂરી ચયાપચયની પ્રક્રિયાઓને અટકાવે છે.
$3$. યાંત્રિક રીતે મજબૂત બીજાવરણ: સખત બીજાવરણ ભ્રૂણના વિસ્તરણને ભૌતિક રીતે રોકે છે.
$4$. અંકુરણ અવરોધકોની હાજરી: એબ્સિસિક એસિડ $(ABA)$ જેવા રસાયણો જનીન ટ્રાન્સક્રિપ્શન અને ઉત્સેચક સંશ્લેષણને દબાવીને અંકુરણને અટકાવે છે.
$5$. વૃદ્ધિ પ્રેરકોનો અભાવ: સુષુપ્ત બીજમાં જિબરેલિન $(GA)$ નો અભાવ અંકુરણની શરૂઆતને અટકાવે છે.
બીજ સુષુપ્તતા દૂર કરવાની પદ્ધતિઓ:
$1$. કુદરતી રીતે: જ્યારે જિબરેલિનનું પ્રમાણ વધે છે અને $ABA$ કરતા વધી જાય છે,ત્યારે અવરોધક અસર દૂર થાય છે અને ભ્રૂણ સક્રિય બને છે.
$2$. યાંત્રિક સ્કારિફિકેશન: સેન્ડપેપર અથવા અન્ય ઘર્ષક પદાર્થો વડે બીજાવરણને હળવેથી ઘસવાથી તે પાણી અને વાયુઓ માટે પ્રવેશશીલ બને છે.
$3$. રાસાયણિક સ્કારિફિકેશન: સખત બીજાવરણને નરમ બનાવવા અથવા તોડવા માટે ચોક્કસ રસાયણોનો ઉપયોગ કરવો.
$4$. તાપમાનની સારવાર: પલાળેલા બીજને ચોક્કસ સમય માટે ઊંચા અથવા નીચા તાપમાને રાખવાથી સુષુપ્તતા તૂટી શકે છે.
$5$. ઓક્સિજનની ઉપલબ્ધતા: પલાળેલા બીજને ઓક્સિજનયુક્ત વાતાવરણ પૂરું પાડવાથી પણ સુષુપ્તતા દૂર કરવામાં મદદ મળે છે.